Muzium Lukut

Muzium Lukut

Oleh Nor Aziah Othman

Muzium Lukut mempamerkan pelbagai koleksi kemegahan kerajaan Melayu Lama.

Koleksi bahan tinggalan sejarah berharga Istana Lukut dipamerkan kepada orang ramai

BANDAR Lukut yang kini dalam kawasan pentadbiran Majlis Perbandaran Port Dickson (MPPD) dulunya sebuah kerajaan Melayu daripada keturunan Raja Selangor.

Ketua Kurator Muzium Lukut, Rosiswandy Mohd Salleh, berkata orang ramai boleh melihat kemegahan kerajaan Lukut setelah beberapa pengubahan dan penambahan yang dilakukan kepada Muzium Lukut ini siap dan dibuka kepada orang ramai awal tahun ini.

Katanya, jika dulu muzium Lukut kurang menonjolkan kemegahan kerajaan Lukut tetapi dengan penambahan dan kerjasama daripada waris raja yang pernah memerintah Lukut, koleksinya semakin bertambah.

“Kami turut mempamerkan beberapa bekas daripada istana Lukut yang dirobohkan seperti pinggan mangkuk, tapak lapik tiang istana, paku, cap mohor pemerintahan Raja Jumaat serta pakaian, bekas mangkuk mendulang dan bekas makanan yang digunakan pelombong,” katanya.

Selain itu, orang ramai yang mengunjungi muzium ini boleh melihat beberapa catatan bukti kecekapan dan kebijaksanaan pemerintahan raja Melayu ketika itu iaitu Raja Busu, Raja Jaafar, Raja Jumaat dan Raja Bot yang menjadikan kerajaan Lukut sebuah daerah yang pesat dari segi ekonomi dan disegani. Malah, pencapaian daerah ini turut mendapat pengiktirafan Residen British di Melaka ketika itu, Kapten Macpherson.

Rosiswandy (kiri) bersama kakitangan muzium melihat kubur pemerintah pertama Lukut, Raja Busu dan ahli keluarga dan pengikutnya yang dibunuh oleh pelombong Cina.

Katanya, kegemilangannya bermula dengan penerokaan oleh Raja Busu Raja Nala pada 1815 iaitu anak Sultan Salahuddin yang juga Sultan Selangor pertama.

Beliau yang menyedari bumi Lukut dipenuhi kawasan lombong serta menyimpan hasil bumi yang berharga dikehendaki dunia ketika era kegemilangan industri di Eropah pada kurun ke 18 dengan pelbagai ciptaan dan penggunaannya.

Dengan permintaan yang tinggi hasil bijih timah, Raja Busu membawa masuk orang Cina dari Melaka untuk bekerja di lombong serta mengenakan beberapa peraturan dan sistem pungutan ke atas hasil timah itu.

Menurutnya, kegemilangan Kerajaan Lukut bermula dengan kemasukan orang Cina dari Melaka yang senang dan selesa juga peluang perniagaan sekali gus meningkatkan ekonomi mereka berbanding dengan hasil rempah yang semakin berkurangan permintaan di Melaka juga dengan kedatangan British di situ.

Namun kegemilangan itu berakhir dengan pembunuhannya dan ahli keluarga oleh pelombong Cina kerana tidak berpuas hati dengan kenaikan cukai sebanyak 10 peratus ke atas hasil bijih timah.

Era kegemilangan Kerajaan Lukut diteruskan dengan persetujuan Sultan Muhamad iaitu Sultan Selangor ketiga dengan melantik Raja Jumaat sebagai wakil baginda pada 1836.

Selepas kemangkatan Raja Jumaat, ia diteruskan anaknya Raja Bot tetapi pada zaman pemerintahannya pelbagai masalah dan kekacauan berlaku antara pelombong dengan Sultan Sulaiman yang memerintah Sungai Raya di Pasir Panjang serta tuntutan kerajaan Sungai Ujong yang mahu Lukut diserahkan kepada mereka.

Rosiswandy berkata, mereka yang berminat melihat kesan peninggalan lombong bijih timah di Kampung Sri Parit, di kawasan Bagan Pinang, Bukit Permata dan beberapa kawasan berdekatan lebuh raya Port Dickson Seremban juga boleh mengunjungi Lukut.

“Jangan terkejut jika tiada sebarang kapal korek yang ditinggalkan pada bekas lombong ini kerana ketika itu pelombong hanya menggunakan pancutan air yang kuat kepada tembok bukit yang menyimpan timbunan bijih timah berbanding perlombongan yang digunakan di Sungai Lembing di Pahang iaitu mengorek bahagian dalam muka buminya.

“Walaupun kini bekas lombong ini tidak mempunyai hasil, namun ia masih digunakan untuk penternakan ikan, tanaman bunga teratai dan tanaman sayuran yang diusahakan penduduk tempatan sekali gus berupaya beroperasi dan meningkatkan ekonomi mereka di situ.

“Selain itu, ada lima deretan kedai peninggalan pemerintahan Raja Jumaat yang masih teguh dan masih menjalankan perniagaan barangan runcit di sini,” katanya.

Sejarah Lukut

Raja Jumaat

			Raja Juma’at ibni Raja Ja’afar, seorang putera Raja Riau yang menjadi menantu kepada Sultan Muhammad Shah ibni Sultan Ibrahim, Sultan Selangor Ketiga (1826-1857). Baginda juga merupakan cicit kepada Sultan Ibrahim, Sultan Selangor Kedua (1778-1826). Raja Juma’at juga merupakan anakanda saudara kepada Sultan Muhammad Shah, Sultan Selangor Ketiga, 1826-1856. Menurut catatan sejarah, Raja Juma’at membina istana sekali gus kota pertahanan dan gedung menyimpan bijih timah yang dikuasainya di Lukut pada masa itu. Beliau merupakan salah seorang yang sangat kaya di Selangor kerana kejayaannya menjual hasil jualan bijih timah ke Melaka (Lukut) terletak di bawah kekuasaan Selangor pada 1820-an).
	Kota Lukut terletak di Bukit Gajah Mati dekat Lukut, Port Dickson. Ia mula dibina oleh seorang pembesar Melayu dalam tahun 1820-an. Bagaimanapun, Raja Juma’at bukanlah pengasas sebenar Kota Lukut sebaliknya orang yang mula-mula sekali mengasaskan Kota Lukut bernama Raja Busu iaitu salah seorang kerabat Diraja yang berasal dari Selangor. Disebabkan Raja Busu mati dibunuh oleh orang-orang cina dan istananya dibakar dalam satu pergaduhan dalam tahun 1845, peranan beliau di Lukut hilang begitu sahaja. Raja Juma’at lebih dikenali di Lukut kerana ia membina semula kota yang musnah itu dan berjaya memajukan Lukut menjadi sebagai pusat perdagangan yang mashyur lagi terkenal pada zaman itu.
	Raja Juma’at terkenal sebagai seorang pengusaha bijih timah terkaya di Lukut pada pertengahan abad kesembilan belas. Malangnya setelah beliau meninggal dunia, puteranya Raja Bot gagal meneruskan kegemilangan Kota Lukut menyebabkan ianya mundur dan akhirnya ditinggalkan begitu sahaja. Raja Juma’at meninggal dunia dalam tahun 1864 dan disemadikan disatu kawasan tidak jauh dari istananya di Bukit Gajah Mati (sekarang dinamakan Makam Diraja Lukut). Di sini juga bersemadinya kaum keluarga Raja Juma’at, termasuk permaisuri, bonda dan putera-puterinya.

Port Dickson Yang Aneh Tapi Benar

Tahukah anda bahawa Port Dickson yang selama ini terkenal sebagai pantai peranginan nombor satu di Negara ini memiliki beberapa keanehan.

1. Port Dickson ialah salah satu daerah di Negeri Sembilan. Port Dickson juga adalah sebuah bandar dan pusat pentadbiran daerah. Di Port Dickson terdapat sebuah pekan kecil bernama Teluk Kemang yang terkenal dengan pantainya dan tempat melihat anak bulan Ramadan dan Syawal setiap tahun. Sangat aneh tetapi benar apabila Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR) menamakan kawasan piliharaya di sini sebagai Parlimen Teluk Kemang dan Dewan Undangan Negeri (DUN) Port Dickson. Sepatutnya dinamakan Parlimen Port Dickson dan DUN Teluk Kemang kerana status bandar yang ada pada Port Dickson.

2. Majlis Perbandaran Port Dickson (MPPD) ialah Pihak Berkuasa Tempatan yang kedua di Negeri Sembilan yang dinaiktaraf dari Majlis Daerah ke Majlis Perbandaran selepas Seremban. Secara tidak langsung ia menjadi bandar kedua besar di Negeri Adat Pepatih ini. Sangat aneh tetapi benar apabila Port Dickson yang terkenal ke seluruh dunia kerana produk pelancongannya dan pantainya yang menarik, tidak mempunyai perkhidmatan bas ekspres ke negeri-negeri lain termasuk Kuala Lumpur yang jaraknya tidak sampai 100 km. Ramai penyokong Pas dan PKR yang terkandas di Hentian Puduraya pada hari Jumaat dan Sabtu lepas gara-gara ketiadaan sebarang perkhidmatan bas dari Kuala Lumpur ke Port Dickson untuk menghadiri majlis perarakan penamaan calon.

(Bas Transnasional dan Bas SKS
pergi ke semua bandar di NS tetapi tidak ke PD)

3. Tanjung Tuan di Port Dickson terkenal dengan Pantai Blue Lagoon. Dahulu ia dinamakan sebagai Cape Rachado oleh penjajah Portugis apabila mula-mula dijumpai pada tahun 1606. Di situ penjajah Portugis membina sebuah rumah api yang mengadap Selat Melaka, di mana ia adalah rumah api yang tertua di Malaysia dan masih digunakan hingga sekarang. Sangat aneh tetapi benar apabila Tanjung Tuan yang kedudukannya kira-kira 16 km daripada Bandar Port Dickson di tadbir oleh Majlis Perbandaran Alor Gajah, Melaka bukannya Majlis Perbandaran Port Dickson.

(Rumah api Tanjung Tuan, Port Dickson)

4. Port Dickson mempunyai pantai yang cantik sepanjang 20 km, bermula dari Batu 2 Jalan Seremban hingga ke Batu 13 berhampiran dengan Palm Spring Resort. Pasirnya yang landai, airnya yang jernih menjadi tumpuan orang ramai untuk bermandi-manda dan bersantai bersama keluarga di hujung minggu. Sangat aneh tetapi benar apabila pantai milik awam sepanjang 20 km seolah-olah tinggal 5 km sahaja di Teluk Kemang kerana pembinaan hotel, kondominium dan pusat peranginan yang tidak terancang di sepanjang jalan dari PD ke Pasir Panjang. Pantai harta awam seolah-olah sudah menjadi milik hotel-hotel berkenaan, sehingga sesetengah pihak pengurusan hotel melarang awam berkelah di pantai bersebelahan dengan hotel mereka.

(Peta jalan Port Dickson)

5. Kebanyakan hotel dan resort yang dibina di tepi atau bersebelahan dengan pantai tidak mempunyai sistem rawatan kumbahan (sewerage treatment plant) bagi merawat enap cemar dan air kumbahan yang keluar dari tandas, bilik mandi dan dapur mereka. Sangat aneh tetapi benar hotel-hotel dan resort yang bertaraf pelbagai bintang itu tidak mempunyai sistem rawatan kumbahan malah tidak mematuhi piawaian Jabatan Perancang Bandar dan Desa (JPBD) dan Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan (KPKT). Air kumbahan dialirkan ke laut, dan disitulah rakyat 1Malaysia bermandi manda.

(Pemandangan salah satu pantai di PD)

Itulah dia 5 perkara yang aneh tetapi benar yang terdapat di Port Dickson. Menurut kawan, sebenarnya ada lagi satu keanehan yang terdapat di sini iaitu ’manusia dikitar semula’.

Sejarah Port Dickson

LATAR BELAKANG

SEJARAH ASAL USUL Port Dickson mendapat nama dari pegawai tinggi British bernama Sir John Frederick Dickson yang telah ditempatkan di Negeri-negeri Selat semasa akhir abad ke-19. Sebelum tempat ini dibangunkan dan dimajukan ianya dikenali dengan nama Tanjung oleh orang Melayu tempatan kerana kedudukannya di teluk kecil. Orang Cina dan India tempatan pula menamakan tempat ini sebagai Alang atau Arang oleh kerana berhampiran dengan teluk tersebut terletak sebuah pulau yang terkenal dengan pengeluaran arangnya dan membekalkannya kepada kawasan berhampiran.Setelah menyedari Arang mencapai kemajuan yang pesat sebagai kawasan perindustrian dan Tanjung sebagai kawasan bandar yang membangun dengan cepatnya, Setiausaha

Negeri-negeri Bersekutu Selat, Sir John Frederick Dickson, terus mewartakan supaya Tanjung dijadikan sebuah pelabuhan yang strategik dan juga menjadikannya sebagai tempat istirehat untuk pegawai dan peladang British.Pembangunan pelabuhan itu juga membolehkan orang-orang British mengambil kesempatan dari perniagaan rempah, teh dan sutera yang menguntungkan antara India dan China. Aktiviti perdagangan yang sibuk antara peniaga dua negara tersebut menonjolkan Selat Melaka sebagai satu tempat perhentian yang sesuai dan praktikal kerana kedudukannya di pertengahan perjalanan bagi saudagar-saudagar kapal itu.

Bagi melengkapi keberkesanan pelabuhan baru ini, berikutnya pada tahun 1891, satu landasan kereta api sepanjang 39km telah dicadangkan untuk menghubungkan Tanjung dan Sungai Ujong yang sekarang dikenali sebagai Seremban. Pelan yang dirangka membolehkan pelbagai jenis barangan yang dibawa oleh kapal niaga seperti rempah-ratus, beras, ubi kayu diangkut melalui keretapi dari pelabuhan ke Sungai Ujong. Lagipun, telah dipastikan bahawa landasan kereta api dan pelabuhan laut dalam memainkan peranan penting untuk mengembangkan perdagangan untuk mengeksport timah dari lombong di Sungai Ujong.

Untuk memudahkan pembinaan landasan ini, pihak British membawa masuk tenaga buruh dari India. Dengan usaha yang gigih maka landasan itu telah siap dan dirasmikan oleh Setiausaha Negeri-negeri Bersekutu, Sir John Frederick Dickson. Dengan perasmian landasan kereta api itu, pihak British juga telah menukarkan nama tempat tersebut dari Tanjung menjadi Port Dickson. Sejak dari itu, nama itu telah menjadi sebutan orang ramai di Malaysia malah seluruh dunia. Sejak mula beroperasi sebagai pelabuhan laut dalam, Port Dickson telah mencapai kejayaan yang cemerlang. Pada tahun 1893 sahaja 600 kapal dari Singapura dan Port Klang berlabuh di Port Dickson memunggah muatan kapal dan kemudian mengangkutnya dengan keretapi ke Sungai Ujong. Pembangunan yang pesat, aktiviti pelabuhan yang sibuk dan bertambahnya jumlah pengangkutan barang-barang dari dalam dan luar Port Dickson, satu pusat pemeriksaan Kastam dan Imigresen ditubuhkan pada tahun 1894. Kejayaan pelabuhan ini juga membawa kepada beberapa pembaharuan kepada pusat bandarnya. Bangunan-bangunan kedai papan telah dirobohkan dan digantikan dengan bangunan kedai batu. Kira-kira 45 bangunan kedai batu telah didirikan sementara permohonan juga diterima untuk tapak tanah kosong disepanjang pantai. Perkembangan yang membawa perubahan Port Dickson itu menarik perhatian ramai yang membuat keputusan untuk menjadikan Port Dickson tempat penginapan atau dagangan mereka yang mengakibatkan pertambahan penduduk. Kegiatan ekonomi yang dijalankan terus pesat berkembang luas sejajar dengan pertumbuhan penduduk di Port Dickson. Kemunculan gergasi minyak tidak boleh diperkecilkan. Dalam tahun 1901, Syarikat Shell Petrol and Trading telah mendirikan kilang penapisan minyak bagi menampung pengeluaran sebanyak 700 liter tan minyak. Kesan pembangunan yang sangat pesat itu telah menjadikan Port Dickson semakin terkenal. Menjelang tahun 1902, Port Dickson telah pun dikenali ramai kerana stesen kereta apinya di Selatan Semenanjung serta kemunculannya sebagai pelabuhan terunggul. Sistem pengangkutan melalui kereta api dan jalan raya telah mendatangkan faedah kepada syarikat multinasional seperti Shell. Pada tahun 1933, Port Dickson telah dipilih sebagai penempatan khemah Angkatan Tentera Melayu dan juga Maktab Tentera Perseketuan. Dalam tahun 1964, Esso pula membuka kilang penapisannya dan pada tahun 1965, Port Dickson telah dijadikan pusat menjana elektrik negara dengan terdirinya Stesen Janalektrik Tuanku Jaafar. Stesen ini telah membekalkan keperluan elektrik kepada hampir separuh Semenanjung Malaysia ketika itu. Majlis Daerah Port Dickson setelah penubuhannya pada 1 Disember 1979 memulakan pentadbiran dengan perbelanjaan permulaan sebanyak RM2.1 juta. Di bawah pentadbiran Majlis Daerah yang cekap, Port Dickson terus membangun dan dimajukan dengan pesat. Dari struktur politik, Port Dickson termasuk dalam kerusi Parlimen Teluk Kemang dengan empat kerusi Dewan Undangan Negeri iaitu Linggi, Pasir Panjang, Lukut dan Si Rusa. Hari ini, Port Dickson berdiri megah menghadapi pelbagai pembangunan dinamik yang bermula dengan kenaikan taraf dari Majlis Daerah kepada Majlis Perbandaran Port Dickson, sealiran dengan aspirasi Kerajaan untuk mengubah Port Dickson kepada satu perbandaran moden di tepi laut yang menyeronokkan dan disukai ramai. PENDUDUK Daerah Port Dickson mempunyai penduduk seramai lebih kurang 110,400 orang terdiri daripada 58,500 Melayu, 28,200 Cina, 17,500 India dan 7,200 bangsa lain pada tahun 2000 berbanding seramai 92,171 pada tahun 1990. Penduduk di bawah pentadbiran Majlis Perbandaran Port Dickson pula seramai 94,725 orang pada tahun 2000 berbanding seramai 82,620 pada tahun 1990. Menjelang tahun 2010 jumlah penduduk di kawasan RTPD dianggarkan meningkat dengan pertumbuhan purata sebanyak 0.6% kepada 188,000 orang. Perkembangan sektor pelancongan telah menyumbang kepada penyediaan peluang-peluang pekerjaan yang menjadi faktor dalam peningkatan jumlah penduduk. Selain dari itu, aktiviti industri yang aktif di kawasan Lukut turut menyokong pertumbuhan penduduk di kawasan Majlis Perbandaran Port Dickson. LOKASI Port Dickson dengan kegemilangannya yang unik menghiasi pinggir pantai Selat Melaka sepanjang kawasan perairan Negeri Sembilan. Ianya terletak 30km dari Seremban, kira-kira 60km dari KLIA, 55km dari Putrajaya-Pusat Baru Pentadbiran Negara, Cyberjaya-Koridor Raya Multimedia (MSC) negara dan lebih kurang 70km dari Bandaraya Kuala Lumpur. Terdapat beberapa laluan untuk memasuki Port Dickson. Laluan yang paling sesuai untuk pengunjung Utara Semenanjung atau Selatan Semenanjung ialah dengan melalui Lebuhraya Utara-Selatan. Keluar dari jalan susur ke Seremban dan merentasi Lebuhraya Seremban-Port Dickson yang bermula dari tol Seremban. Laluan yang dihiasi dengan kehijauan alam semulajadi melalui Jalan Persekutuan membawa pengunjung terus ke pesisiran Pantai Port Dickson yang indah. MUKIM PORT DICKSON Penghulu - Encik Zulhainan bin Ab. Manap Telefon - 012-3818 647 Mukim Port Dickson merupakan pusat pentadbiran daerah kerana di sini terletaknya bandar Port Dickson yang merupakan nadi atau penggerak utama sektor pentadbiran dan ekonomi di daerah ini. Kaum Melayu merupakan penduduk majoriti didikuti dengan kaum Cina dan India. Kegiatan atau sumber ekonomi yang utama di sini ialah sektor perindustrian, perniagaan, nelayan dan pehotelan. Kilang penapis minyak Esso dan Shell merupakan contoh perindustrian utama yang ada di Mukim Port Dickson. Contoh-contoh hotel di mukim Port Dickson adalah seperti Glory Beach Resort, Le Paris, Corus dan Sunshine Bay. Mukim Port Dickson juga mempunyai beberapa produk pelancongan seperti Kota Lukut dan Makam DiRaja Selangor di Pekan Lukut. Port Dickson merupakan pintu masuk utama pelawat dari luar negara ke Negeri Sembilan kerana di sini terdapat pelabuhan feri penumpang dari Indonesia. Selain daripada Itu terminal bas dan teksi yang merupakan kompleks pengangkutan utama yang menghubungkan Port Dickson di antara bandar-bandar lain di seluruh Negeri Sembilan termasuk Kuala Lumpur. MUKIM LINGGI Penghulu - Encik Ibrahim bin Abd. Talib Telefon - 012-3258 141 Kaum Melayu merupakan kaum yang terbesar dalam kawasan mukim ini. Selebihnya adalah orang Cina dan India. Sektor ekonomi yang terbesar dan utama di sini ialah sektor pertanian. Kompleks Sejarah Pengkalan Kempas merupakan produk utama pelancongan di sisi. Ianya ditadbir oleh Jabatan Muzium Negara. Selain daripada itu Sungai Linggi dan Jeti Pengkalan Kempas merupakan produk pelancongan Yang kaya dengan flora dan fauna. Keindahan alam semulajadi dapat disaksikan bila kita menyusuri Sungai Linggi ini. MUKIM SI RUSA Penghulu - Encik Sumari bin Sugar Telefon - 012-6055 530 Mukim Si Rusa terkenal dengan pantainya yang cantik dan landai iaitu Pantai Saujana atau lebih dikenali dengan nama Pantai Batu 4. Melayu merupakan penduduk majoriti diikuti dengan kaum Cina dan India. Pehotelan merupakan sektor ekonomi utama di mukim ini diikuti sektor kerajaan, perniagaan, nelayan dan pertanian. Contoh-contoh hotel yang terdapat di sini ialah Golden Straits Villas (GSV), Avillion Port Dickson, Bayu Beach Resort, Seri Malaysia, Selesa Beach Resort dan berbagai lagi. Di mukim ini juga terdapat pusat pengajian seperti Politeknik Port Dickson yang menawarkan berbagai-bagai kursus kemahiran di peringkat sijil dan diploma. Produk pelancongan utama ialah Muzium Angkatan Tentera yang mana merupakan memorial perang yang terbesar di Malaysia. Selain daripada itu ialah Pantai Teluk Kemang. MUKIM PASIR PANJANG Penghulu - Encik Ibrahim bin Abd. Talib Telefon - 012-3258 141 Mukim Pasir Panjang bermula dari PoliTeknik di Batu 9, Jalan Pantai menganjur hingga Ke Ayer Hitam di Pengkalan Kempas. Pecahan penduduk terbesar ialah Melayu, Cina dan India. Sektor ekonomi utama bagi penduduk di mukim ini ialah nelayan dan pertanian. Ini adalah kerana di dalam kawasan mukim ini terdapat banyak hutan paya bakau yang amat sesuai bagi penangkapan ikan dan terdapat beberapa ladang kelapa sawit. Selain daripada itu pehotelan juga menyumbang kepada kegiatan ekonomi di sini. Di antara hotel-hotel tersebut ialah Guoman Beach Resort, Ilham Beach Resort, Rachado Beach Point, Palm Spring, Tiara Beach Resort, Eagle Ranch dan Port Dickson Sanctuary. Di sini juga terdapat banyak produk-produk pelancongan seperti Hutan Rekreasi Pasir Panjang, Rumah Api Tanjung Tuan, Eagle Ranch Resort, Kuala Sungai Linggi dan perkampungan nelayan Sungai Sekawang. MUKIM JIMAH Penghulu - Encik Mohd Nasir bin Salim Telefon - 012-2199 404 Majoriti penduduk yang terbesar di sini ialah Melayu, diikuti Cina dan India. Kegiatan ekonomi yang utama di sini ialah peladangan sawit, perniagaan dan nelayan. Kewujudan pusat tenaga seperti Jimah Power dapat meningkatkan lagi peluang ekonomi dan pekerjaan bagi penduduk setempat di mukim ini.